Yılbaşı ve Noel

Bu yazıda milyarlarca kişi tarafından kutlanan yılbaşını, yılbaşı ile bütünleşmiş noeli ve onun kültürel parçalarından noel baba ve çam ağacı kültürünün nereden geldiğini inceleyeceğiz.

YILBAŞI, NOEL, NOEL BABA VE ÇAM AĞACI KÜLTÜRÜ NEREDEN GELİYOR?

Rotalife.com için Can_G tarafından yazılmıştır.

                                                       
Yılbaşı, insanların birbirine hediyeler verdiği, birlikte zaman geçirdikleri ve özel şeyler paylaştıkları evrensel kültürün parçası haline gelen bir kutlama günüdür. Ülkemizin bir kısmı yılbaşını coşkuyla kutlarken diğer kısmı ise bu günün kutlanmasına tepki duymaktadır ve aslında iki taraf da haksız sayılmaz. Öncelikle yaygın bir yanlışı düzeltelim; yılbaşı ile Noel aynı anlama gelmemektedir. Hz. İsa’nın doğum tarihi olarak kabul edilen ve Noel olarak adlandırılan tarih 25 Aralık’tır. Yılbaşı ise yeni yılın başlamasını müjdeler ve 31 Aralık tarihinde kutlanır. Noel, Latince doğum anlamına gelen Natalis kelimesinden oluşmuştur. Bu nedenle aslında bu tarih, İsa’nın doğum günü olduğu varsayılan Pagan kökenli bir Hıristiyan bayramıdır. Diğer yandan, yılbaşı eski yıla ait üzüntü ve kötü olaylardan kurtulma, yeni yılın getireceği fırsat ve değişiklikleri kutlama günüdür. Aslında yılbaşı olarak kutlanan gün birçok eski toplumda 21 Mart yani baharın başlangıcı olarak kabul edilmiştir. Bunun nedeni de baharın doğanın yeniden doğuşu olarak görülmesidir. Yılbaşının 31 Aralık’a alınmasında elbette Hz. İsa’nın doğum tarihinin 25 Aralık olarak inanılmasının etkisi büyüktür.

Normalde; çam ağacı ve Noel Baba gibi kavramlar Noel’e ait olsa da, özellikle ülkemiz gibi çoğunluğu Hıristiyan olmayan halka sahip ülkelerde bu kavramlar yılbaşı ile anılmaya başlamıştır. Diğer yandan aslında, Hıristiyanlık kültürünün bir parçası olarak düşünülen çam ağacı gerçekte doğaya tapan toplumların inançlarından günümüze gelmişlerdir. Doğaya baktığımız zaman, dört mevsim değişmeden kalabilen, uzun yıllar yaşayan ve yaprak dökmeyen bu ağaçlar, eski dinlerde kutsallığın ve ölümsüzlüğün sembolü olmuştur. Bütün bu geleneklerin nedeni bu ağaçların kutsal sayılması, çoğu zaman ruhları olduğuna inanılmasıdır. Hıristiyanlık Avrupa’da yayıldıktan sonra, başta Batı Almanya’da olmak üzere antik dinlerin Yaşam Ağacı kültürü değişerek kutsal cennet ağacı kültürüne dönüşmüştür. Bu sembolik ağaçlar meyve ve bazı yiyeceklerle süslenmiş, etrafında toplanılarak gerçekleştirilen törenler düzenlenmiş ve onların ölümsüzlük enerjilerinden yararlanmak için ağaçlar evlerin içine veya yakınlarına yerleştirilmiştir. 16. Yüzyıl da şuan ki anlamıyla tamamlanan bu kültür, 19. Yüzyılın sonlarında bütün dünyaya yayılmıştır. Kısaca, aslında çam ağacı bir Hıristiyan kültürü değil, antik dinlerden günümüze kalmış evrensel bir mirastır. Örneğin, çam ağacı süslenmesi ile Anadolu insanının dilek dilemek amacıyla ağaçlara bez parçaları bağlaması aynı kökenden gelmektedir.

Noel Baba ya da gerçek adıyla Aziz Nikolas (Saint Nicholas) 4. yüzyılda Likya - Antalya’da yaşamış bir Hıristiyan din adamıdır. İnanışa göre, Aziz Nikolas, fakirlere, çocuklara ve kadınlara hediyeler vererek onların kötü duruma düşmelerine engel olmaya çalışmıştır. Muhtaç insanları utandırmamak için genellikle yardımlarını gizli yapan Aziz Nikolas figürü zaman içinde İskandinav Mitolojisi’nin en büyük tanrısı olan Odin figürü ile birleşerek Noel Baba efsanesini ortaya çıkarmıştır. O dönemde çocuklar Odin’in uçan atı için çoraplarının içine şekerlemeler koyarlar, bunu gören Odin’in de iyiliğin karşılığı olarak çocuklara hediyeler getirdiğine inanılırdı. Görüldüğü gibi uçan at geyiklere dönüşmüş, hediye sistemi ise değişmeden Noel Baba kültürüne geçmiştir. Lakin günümüzde kullanılan kırmızı, kürklü bir kıyafet giyen, şişman, beyaz sakallı, Kuzey Kutup’unda yaşayan Noel Baba imajı çok daha yakın bir tarihte, 1930 yılında Coca Cola’nın Noel reklamı için oluşturulmuştur. Gerçekte Akdenizli olan Aziz Nikolas’ın asıl giyiniş tarzı muhtemelen o dönemin Anadolu insanlarına benzemekteydi.

Noel ve yılbaşı günümüzde artık pek de manevi bir yönü kalmamış ve daha çok ticari amaçlar için desteklenen kutlamalar ve bayramlar haline gelmiştir. İstatistiklere göre, Amerika’da Noel alışverişleri sayesinde, Kasım’dan Aralık ayına geçerken kitap satışları %100, takı ve mücevher satışları %170 oranında, ortalama hediyelik eşya satışları ise %50 oranında artmaktadır. Bütün bunların yanında yılbaşı ve Noel’in sinema, televizyon, müzik sektörü ve turizme yaptığı getiriler de unutulmamalıdır. Ancak ne yazık ki Türkiye, geçmişte hem Yaşam Ağacı kültürünü kullanan eski toplumlara ev sahipliği yapmasına hem de Noel Baba olarak inanılan kişinin Antalya’da yaşamış olmasına rağmen, Noel ve yılbaşı turizmi konusunda oldukça geride kalmıştır. Elbette, yılbaşını kutlamak inanın kişisel tercihidir, ancak Türkiye elindeki bu fırsatları akıllı stratejilerle değerlendirmelidir.

Paylas

 Bu yazı Rotalife.com için Can_G tarafından yazılmıştır.

YASAL DURUM Rotalife.com da ki yazılar FSEK 25. ve 36. madde kapsamında kaynağı gösterilmek ve küçük bir miktarı olmak şartı ile başka sitelerde kullanılabilir. Yazının kaynaksız ve tam olarak başka siteler tarafından çalınması durumunda söz konusu olan web sitesi ve paylaşımcı hakkında suç duyurusunda bulunulacak ve muhtemel sonuçlarda adı geçen web sitesi erişime kapatılacaktır.  

Copyright ©  Rotalife.com   All Rights Reserved